Nikola Tesla : Zamanının Ötesinde Bir Dahi


Hakkında yazmak istediklerimize nereden başlayacağımızı bilemediğimiz dahi bilim insanı Nikola Tesla için hazırladığımız bu yazı biraz uzun olacak. Zira Nikola Tesla, hakkında birkaç satır yazıp geçiştirebileceğiniz, öyle sıradan bir bilim insanı ve mucit değil. Fikirlerinden, ortaya koyduğu icatları ve aynı zamanda prototiplerinden ilham alınarak geliştirilen araçlar için teknoloji dünyası ona teşekkür etmeli. Onun icatlarını halen kullanan insanoğlu da ona minnettar olmalı. Günlük hayatımızı kolaylaştıran icatların babası Nikola Tesla. Elinizde tuttuğunuz uzaktan kumandadan mikrodalgaya, günlük hayatınızda değerini fark etmeden kullandığınız ampulden elektrik akımına daha sayamayacağımız birçok icadın Nikola Tesla’nın bereketli zekasının insanlığa sunduğu hizmeti olduğunu biliyor muydunuz? Kablosuz enerji, alternatif akım(AC), yenilenebilir enerji, deprem makinaları, ölüm ışınları, dünya dışı varlıklarla irtibat kurulması gibi geniş bir yelpazede sunulan fikir ve icatların bazıları, deprem makinaları ve ölüm ışınları gibi korkutucu ve hayal gücü zorlayıcı olsa da; Nikola Tesla, insanlık tarihini aklıyla ve azmiyle yazan sıradışı ve zamanın çok ötesinde bir mucit.

Nikola Tesla’nın Hayatı

Sırbistan’ın Similjan köyünde 1856 senesi, Temmuz 10 tarihinde doğan deha; bir papazın oğluydu. Babası onun da aynı işi yapmasını isterken, okuma yazması bile olmayan annesi ev aletleri yapan bir mucitti ve oğlunun okumasını istiyordu. Ailenin diğer beş çocuğundan biri olan Nikola, annesinin de katkısı ve desteğiyle matematik ve fizik konusunda kendisini geliştirirken, Avusturya- Graz Üniversitesinde eğitim aldı. İngilizce, Fransızca Almanca ve İtalyanca öğrenen Nikola için özellikle İngilizce daha sonra çok işine yarayacaktı. Charles Ferdinand Üniversitesi’ne babasının isteğiyle başlayan Nikola Tesla, babasının vefatı sebebiyle okulu terk etti ve bir telefon şirketinde (Paris’te) çalışmaya koyuldu. Bu iş onun elektrik üzerinde fikirlerini geliştirmeye başladığı bir yer sayılabilir zira burada dinamo, doğru akım, elektrik motorları üzerine deneyimler ediniyordu. Öyle ki; şirket için makineleri aşırı elektriğe maruz kalmaktan koruyan regülatöre benzer cihazlar tasarladı ve onları başarıyla kullandı. Tesla’nın Edison’ın yanında çalışması ve birbirlerine ezeli rakip olmaları, FBI tarafından Tesla’nın ölümünden sonra el konulan belgelerde yazan sıra dışı şeyler ve çizimler, daha bir sürü ilginç konu ise Tesla’nın Amerika’ya taşınması ile başladı.

Tesla’nın Amerika’ya gelişi ve macera başlar

1884 senesinde, cebinde çok az bir para ve eski işvereni Charles Batchelor tarafından yazılmış bir referans mektubu ve tabi ki dehasıyla birlikte Amerika’ya gelir Nikola Tesla. İş için kapısını çaldığı ünlü mucit Thomas Edison’dır. Thomas Edison Tesla tarafından kendisine verilen referans mektubunu okur. Mektupta, Tesla’nın eski patronu; iki büyük insan tanıdığını ve bunlardan birisinin Bay Edison diğerinin de Tesla olduğunu tüm samimiyetiyle aktarmıştır satırlarına.

Thomas Edison ve Nikola Tesla arasındaki ‘’Akım savaşları’’

Edison’ın şirketinde göreve başlayan Nikola Tesla, bir süre sonra Edison’ın kendisine yapması karşılığında 50bin dolar vereceğini vadettiği iş için kolları sıvar. İş: jeneratörlerin geliştirilmesiyle ilgili zor bir iştir ama Tesla bu işin altından kalkmayı başarır ve kendisine vaat edilen mükâfatı almak üzere, Thomas Edison’un kapısını çaldığında, Edison, 50bin dolar teklifin sadece şaka olduğunu ve Amerikan mizah anlayışından hiç anlamadığını söyleyerek Tesla ile dalga geçer. Bu aşağılanma karşısında Nikola Tesla haklı olarak istifa eder. Bu ayrılış, Thomas Edison ve Nikola Tesla arasında başlayacak ve adı hala anılan ve tarih sayfalarına yazılan Akım savaşlarının da miladı olacaktır.

Thomas Edison

Tesla çukur kazarak hayatını kazanır.

Nikola Tesla, hayatta kalabilmek ve fikirlerini gerçekleştirebilmek için New York’ta bir sene boyunca çukur kazarak geçimini sağlar. Başını kaldırıp tepesinde duran elektrik direklerine baktıkça dehşete düşer Tesla. Elektrik için kurulan bu direkler, bu elektrik telleri o kadar çok ve o derecede tehlikelidir ki, buna mutlaka bir çare bulması gerektiğine daha çok inanır. Bu elektrik sistemi hem tehlikelidir hem de verimsiz. Bahsedilen akım DC yani doğrusal akım. Yani Thomas Edison’ın çok büyük paralar döktüğü yatırım. Daha iyi daha verimli bir yol olmalı diyordu Tesla. Üstelik bir yol olduğunu da, daha önceki çalışmaları sebebiyle biliyordu. Bu yolun bir adı vardı: AC yani alternatif akım. AC ve DC yani alternatif akım ve doğrusal akım arasındaki fark çok kısaca, elektik ve elektronların akma şeklindeki farklılıktır. 1887 senesinde Tesla bir patent alır ve ne zamandır tasarladığı AC akımı için kolları sıvar.

AC akım sayesinde elektronlar DC akımdaki gibi sürekli bir noktada gidip gelmek zorunda değildi. Akım dönüşümlü yapılabilir, akım ileri geri gönderilebilirdi. Elektrik akımını negatif ve pozitif kutuplar arasında gidip gelecek şekilde bir AC jeneratör tasarldı. Yaklaşık, saniyede 60 tur ve neredeyse hiç kayıp vermeden. Bu bir devrimdi ve her devrim gibi bir bedeli vardı.

Thomas Edison bu devrim niteliğindeki akım sebebiyle neredeyse her şeyini yatırdığı yatırımlarının tehlikeye girdiğini görerek, AC akımın son derece tehlikeli olduğunu ve kimsenin böyle tehlikeli bir şeyi evinde istemeyeceğini bildirerek, Tesla’ya ve dolayısıyla AC akıma karşı bir karalama kampanyası başlattı.

Thomas Edison ve Nikola Tesla arasındaki savaşta sona doğru

Thomas Edison’ın DC akımına karşı Nikola Tesla’ın AC yani alternatif akımı, çok daha verimli olarak elektriği daha uzak noktalara transfer edebiliyordu. Bu mesafeler, birkaç kilometre değil yüzlerce kilometre ötelerle ifade edilerek, buluşun dünya çapında olduğunu da garanti edebiliyordu.

Milyoner işadamı Westinhouse Tesla’yı keşfeder.

Günümüzde de tanınan bir marka olan Westinghouse firmasının kurucusu George Westinghouse, Tesla’nın AC patentlerine yüklü bir miktar ödeyip, birde şirketinden hisse vererek onun atılımını destekler ve çalışmalarını geliştirmesi için Tesla’ya bir laboratuvar verir. Ancak Thomas Edison’ın bu alternatif akım denen şey için düzenlediği karalama kampanyası tüm hızıyla sürmeye devam ediyordur. Hayvanların kullanıldığı deneylerde, zavallı hayvanlar, AC akımı kullanılarak öldürülüyor bu akımın felaket getireceği her fırsatta halkın aklına sokulmaya çalışılıyordu. Haklarında sürdürülen bu karalama propagandası ve basının da olaya, Tesla aleyhinde dâhil olmasına rağmen; Westinghouse ve Nikola Tesla, Chicago Elektrik fuarının ışıklandırma ihalesini kazandığında yıl 1893’ü gösteriyordu ve Nikola Tesla artık bir Amerikan vatandaşıydı. Tarihin ilk elektrik ışığıyla aydınlanan fuarın ihalesini kaybeden Thomas Edison büyük bir yenilgiye uğramıştı ve elbette bu iş burada bitmeyecekti.

Thomas Edison ve Nikola Tesla akım savaşlarında son nokta.

AC akım için yürüttüğü kampanyası başarısızlığa uğrayan ve son ihaleyi de rakibi Tesla’ya kaptıran Thomas Edison son bir hamleyle Tesla’yı köşeye sıkıştırmayı planlıyordu. AC akımı asla kendi icadı olan ampullerle kullanamayacaktı Tesla. Bu akımı kullanmak istiyorsa, kendi ampullerini icat etmeliydi. Fuara az bir zaman kalmıştı ve Tesla’nın AC akımını kullanabileceği bir ampulü kısa zamanda tasarlayıp hayata geçirmesi gerekiyordu. Durum gerçekten de vahim görünüyordu ama Nikola Tesla için bu kesinlikle bir sorun değildi. Yeni bir ampul tasarlayacak ve 6 aydan kısa bir zamanda 50bin adetin üzerinde üreterek fuar alanını ışıklandıracaktı. Herkes bunun imkansız olduğunu düşünürken, Nikola Tesla duruma gayet soğukkanlı yaklaştı. Tıpkı işini bilen bir dehadan beklenildiği gibi. Tesla Edison’un oyununu bozdu. Onun ampulünden daha verimli bir ampul icat etmesi, az bir zamanını aldı. Oyunu Nikola Tesla kazanmıştı. Bu sadece bir oyunu kazanmakla ilgili değildi. Tesla bu icadı sayesinde modern dünyanın tümünün elektrikle tanışmasını ve daha kolay bir şekilde buna sahip olmasını da sağlamıştı. Gerçekten şairane bir başarıydı bu.

Nikola Tesla: Çığır açan icatlar ve Tehlikeli fikirler

Elbette Nikola Tesla için sadece AC akımın ve elektriğin devrimci neferi demek eksik bilgi vermek olur ve böyle bir şeyi bu dehaya yapamayız. Yazımızın son bölümünü bitirirken; Nikola Tesla: Çığır açan icatları ve fikirleri başlıklı bir yazımız daha olacak ve orada insanlık tarihine yön veren bu dâhinin icat ettiği veya ileriye sürdüğü fikirlerinin muazzamlığı hatta zaman zaman dehşet veren yönleriyle okurken, bir kez daha şaşıracağız ve böyle bir dâhinin dünyaya gelmesiyle Tanrı’ya bir kez daha şükredeceğiz. Bunlar öyle icat ve fikirlerdi ki; yazımızın başında da belirttiğimiz üzere FBI ulusal güvenlik nedeniyle onlara derhal el koydu. Nedenini ve içeriklerini açıklayacağımız yazımızda çok kısa zamanda görüşmek üzere.

Beğendiniz mi? Öyleyse paylaşın!


Bu içeriğe tepki ver

çok iyi çok iyi
5
çok iyi
kötü kötü
1
kötü
iyi iyi
0
iyi
yok artık yok artık
1
yok artık

2 Comments

Yorum Yapın

shares